STRIPJOURNALISTIEK.nl

EXPOSITIES

Talrijk zijn ze niet, de tentoonstellingen waar voorbeelden van stripjournalistiek worden getoond. Tien jaar terug bracht het Centre Pompidou de expositie 'BD Reporters', waar blijven de opvolgers?

In september 2008 bracht ik samen met Sam Peeters, Boris Peeters en Jeroen Funke van Lamelos een bezoek aan het stripfestival Boomfest in St. Petersburg. Wat ons daarvan het meest bijbleef, was a) het paraderen van zeer langbenige meisjes, en b) het luide knorren van onze magen bij gebrek aan restaurants. Hierover tekende Lamelos bijgaande Stripreportage!

Gebruiksaanwijzing

 Eva Hilhorst: een gebruiksaanwijzing
Eva Hilhorst, deelnemer van mijn tentoonstelling
'Stripjournalistiek - De tekenaar als verslaggever' in het Persmuseum (vanaf 16 december), heeft een strip van drie bladzijden getekend die werkt als een beknopte gebruiksaanwijzing: zo zit een getekende reportage in elkaar! 
 

Tentoonstelling over stripjournalistiek

16 december t/m 1 maart 2015  Expo Persmuseum

Het Persmuseum in Amsterdam zal op 16 december 2014 een door mij in te richten tentoonstelling over stripjournalistiek openen: 'Scoop - De tekenaar als ooggetuige'.
Hiernaast zie je het affiche: ontwerp Paul Pollmann, illustratie Erik Kriek. Een tentoonstelling over getekende journalistiek, met werk van Joe Sacco, Olivier Kugler, Jeroen Janssen, Jan Rothuizen, Eva Hilhorst, Floor Rieder, Maia Matches en Jules Calis. Plus: The Cartoon Movement en Symbolia en een breed overzicht van relevante publicaties uit binnen- en buitenland!

Dit is naar mijn weten de eerste expositie die specifiek aan dit onderwerp is gewijd, sinds 'BD Reporters' in Centre Pompidou (december 2006).

www.persmuseum.nl

Old School

Razende reporters van toen in Nederland, België, Duitsland en Amerika



 
   

New School

De stripreporter laat zien: ik was ooggetuige
Het kan geen toeval zijn: tekenaars die journalistiek bedrijven, beelden zichzelf heel vaak af op de omslagen van hun boeken. Als om te bewijzen dat ze er echt geweest zijn, fysiek, daar aan het front. Een filmende of schrijvende verslaggever hoeft dat bewijs niet meer te leveren: we geloven het!





 

 


P.S. Het Japanse stripboek over de tsunami heet 'The day Japan and I shook' en is getekend & geschreven door Suzuki Miso

De dorpstekenaar van Doel

Jeroen Janssen publiceert meesterwerk

"Vlaanderen heeft zijn eigen Asterix-dorpje. In Doel biedt nog een handvol inwoners weerstand aan legioenen van bulldozers. De haven van Antwerpen, de tweede grootste van Europa, wil uitbreiden maar Doel weigert om te sterven." Met deze bittere woorden opent het boek 'Doel - Au bout de la Flandre' van de Vlaamse tekenaar Jeroen Janssen. Het bedreigde dorp aan de Westerschelde, achter een dijk waar de containerreuzen van Maersk voorbij varen, wonen 25 mensen. Een handje vol, inderdaad: in 1972 waren het er nog 1300.

Jarenlang fietste Janssen van zijn woonplaats Waarschoot naar Doel om schetsen te maken van de huizen in verval, de grafitti op de gevels, de verwilderde tuinen. Hij sprak er veelvuldig met de overgebleven bewoners, die gaandeweg hun argwaan opzij hebben gezet en hem opnamen als de Dorpstekenaar van Doel. Een vrouw die hij regelmatig ziet is Marcella, wier ouders ooit een winkel dreven in textiel en zaaigoed: "Marcella kent niet alleen de geschiedenis van Doel, met haar 86 jaar IS ze de geschiedenis van Doel." Zij is de vrouw van Sjarel, die de katjes voert van alle mensen die het dorp hebben verlaten, en samen bewonen ze een huis vol rommel dat Janssen liefdevol in beeld brengt. De secure aandacht van de tekenaar versus de onverschilligheid van de planologie: een verloren strijd.

Wat voor het interieur van de bejaarden geldt, geldt ook voor de streek als zodanig: met zijn penselen, potloden en viltstiften laat Jeroen Janssen de schoonheid zien van wat hijzelf aanduidt als Au bout de la Flandre, een vergeten uithoek van Vlaanderen. Zijn portretkunst en landschapskunst vereeuwigen en veredelen iets dat anders roemloos ten onder was gegaan, onbekende mensen in een onbekende streek. Zelfs de kerncentrale, de raffinaderijen en de kranen aan de horizon krijgen in zijn aquarellen een pittoresk karakter, alsof hij de attributen van de vijand wil ontwapenen. Vanuit esthetisch oogpunt heeft hij de strijd gewonnen.

Janssen (Gent, 1963), een Vlaming met een Hollandse naam, stelt zich op zijn website zo aan de bezoeker voor: "Ik leef niet van striptekenen. Om den brode was ik achtereenvolgens begeleider van psychiatrische patiënten, chauffeur, tuinier, publiciteitsman in een veevoederbedrijf, postbode, leraar, jobcoach, bibliotheekbediende in Evergem en gesubsidiëerd striptekenaar, want ik kreeg een scheppingsbeurs van het Vlaams Fonds voor de Letteren."

Met die opsomming zet de duvelstoejager zich wel erg bescheiden neer, alsof het tekenwerk bijzaak is, franje naast de broodwinning. In werkelijkheid is Janssen al sinds de jaren negentig een gedreven stripmaker die doorbrak met het album 'Muzungu - Sluipend gif', over de jaren dat hij in Rwanda woonde en pas vertrok toen de strijd tussen hutu's en tutsi's te gevaarlijk werd. Het Afrikaanse leven liet hem niet los, want in 2010 publiceerde hij samen met de Nederlandse scenarist Pieter van Oudheusden een hectische graphic novel waarin voodoo, erotiek, list en bedrog om de voorrang strijden: 'De Wraak van Bakamé'. En vorige maand werd bekend dat Janssen van het Fonds Pascal Decroos voor Bijzondere Journalistiek subsidie krijgt voor het tekenen van een nieuw verhaal over Rwanda '94.

De tekenaar als verslaggever: niks nieuws onder de zon, want voor de komst van de fotografie wist men niet beter. De stripfiguur als journalist, die kenden we ook al, van Superman (zijn alter ego Clark Kent was verslaggever bij de Daily Planet) tot Sjors & Sjimmie en Kuifje. Maar wereldwijd is er nu een nieuwe variant, waarbij de stripmaker optreedt als onderzoeksjournalist en met bloknoot en potlood naar plekken reist waar het nieuws ontstaat. Dat kunnen oorlogsgebieden zijn, maar achterstandswijken, stemlokalen en stamcafés komen ook in aanmerking voor getekende documentaires. Internationaal wordt de nieuwe garde aangevoerd door Joe Sacco en Susie Cagle uit Amerika, Patrick Chapatte uit Zwitserland en Guy Delisle uit Canada. In Vlaanderen is Janssen de belangrijkste representant van de graphic journalism. Vorig jaar, toen een vuistdikke bundel met stripreportages uit verschillende landen verscheen, Grands Reporters, publiceerde Janssen daarin al een deel van zijn verhaal over Doel. Naar de vorm was het anders dan de uitgave die nu is verschenen, omdat de stripkaders toen nog netjes in het gelid stonden. In de uiteindelijke versie is Janssen veel vrijer geworden en brengt hij zijn verslag als een losbladig geheel, met een voice-over van handgeschreven teksten die de teloorgang van het gehucht beschrijven. Voltooide en onaffe tekeningen zijn in het boek samengevoegd tot collages en die rommeligheid weerspiegelt het verval van Doel, de onttakeling van een micro-samenleving. Asterix en de havenbaronnen: geen toverdrank in zicht...

'Doel', Jeroen Janssen, Uitgeverij Oogachtend, € 39, ISBN 9789077549810. In de tentoonstelling over stripjournalistiek in het Persmuseum (zie onder) zal aan dit meesterwerk van Jeroen Janssen ruim aandacht worden besteed.